AQSh va Yevropa foiz stavkalari yo'nalishi farqlanishi mumkin! Castle Securities: energiya zarbasi va yuqori foiz stavkalari Yevropa iqtisodiy tushish bosimini kuchaytirishi mumkin

Uzbekistan Moliya Axborot Ilovasi xabariga ko‘ra, Citadel Securities kompaniyasi energiya narxlari zarbasi va Yevropa Markaziy Banki (ECB)ning pul-kredit siyosatini qisqartirishi Yevropa obligatsiyalari daromadliligi uzluksiz oshishiga turtki bo‘layotgan bo‘lsa-da, ushbu ikki kuch natijada daromadlilikning keyingi o‘sishini ham cheklovchi omil bo‘lishi mumkinligini ta’kidladi. Sababi, yuqori energiya xarajatlari va yuqori foiz stavkalari Yevropa iqtisodiy o‘sishiga yanada katta bosim o‘tkazadi va sarmoyadorlarning iqtisodiy sekinlashuv yoki stagnatsiyaga qiziqishi oshib borar ekan, Yevropa foiz stavkalarining keskin oshishi uchun joy cheklanishi mumkin.

O‘tgan haftada global obligatsiyalar bozori sotuvga uchraganida, Yevropa va Buyuk Britaniya obligatsiyalari eng ko‘p zarba oldi. Yevropa Markaziy Banki inflyatsiya xavfining oshayotganini aytib, stavkani yana oshirdi va bozorni kelajakda ham yanada qisqarish bo‘lishi haqidagi kutishlarni kuchaytirdi. Shu bilan birga, Yevropa iqtisodiyoti import energiyaga yuqori darajada bog‘liqligi uchun, Eron urushi sababli energiya narxlarining ko‘tarilishi investorlarni inflyatsiyani jilovlash uchun ECB yana foizlarni oshirishi mumkinligiga ishonchni orttirdi.

Biroq, Citadel Securities’ning Yevropa, Yaqin Sharq va Afrika hududi doimiy daromad savdosi boshlig‘i Nohshad Shahning ta’kidlashicha, bozor energiya shoklari va pul-kredit siyosatini qisqartirishning Yevropa iqtisodiy o‘sishiga salbiy ta’sirini past baholayotgani mumkin, va bu bosim oxir-oqibatda foiz stavkalari oshishini cheklashi mumkin.

Shah shunday deydi: “Pul-kredit qisqarishi va energiya shoklari iqtisodiy o‘sishga qanday ta’sirlar qilayotganiga investorlar tobora ko‘proq e’tibor qaratayotgan bir paytda, men Yevropa obligatsiyalar egri chizig‘ining o‘rta qismidagi kelajak foiz stavkalari oshishda davom eta olishiga tobora shubha qilmoqdaman.”

Yevropa va AQSh iqtisodiy bosimga chidamlilikda farqlanmoqda, AQSh obligatsiyalar daromadliligi ortishi uchun ko‘proq imkoniyat bor

Yevropa bilan taqqoslaganda, Citadel Securities’ning fikricha, AQSh iqtisodiyoti yuqori energiya narxlari va yuqori foiz stavkalariga nisbatan moslashish qobiliyati kuchliroq, shu sabab AQSh foiz stavkalarining yanada oshishi uchun imkoniyyat ko‘proq.

Energiy tashish xarajatlarining ko‘tarilishi va inflyatsiyadan xavotir AQSh davlat obligatsiyalari daromadliligini oshirgan bo‘lsa-da, AQShning neft va gaz sanoati katta hajmga ega, demak, import energiyasi narxining ko‘tarilishiga Yevropaga qaraganda kamroq ta’sirchan. Shu bilan birga, davom etayotgan sun’iy intellekt sarmoyalari to‘lqini AQSh iqtisodiyotiga qo‘shimcha turtki bermoqda va bu mamlakatga yuqoriroq foiz stavkalariga uzoq vaqt bardosh berish imkonini yaratmoqda.

Shah qayd etadiki, AQSh “Yevropaga nisbatan yuqori foiz stavkalarini yengilroq qabul qilish imkoniyatiga ega” va Yevropa esa stagnatsiya (to‘xtash) xavfiga ko‘proq duch kelmoqda.

Bu iqtisodiy asosiy farqlar oxir-oqibat Yevropa va AQSh foiz bozori dinamikasida o‘z aksini topishi mumkin. Shah fikricha, iqtisodiy o‘sishga bosim ortib, Yevropa o‘zining o‘rta muddatli kelajak foiz stavkalarini AQShga nisbatan pasaytirishi mumkin. Boshqacha aytganda, so‘nggi paytlarda Yevropa va AQSh obligatsiyalari energiya shoklari va inflyatsiyadan xavotir tufayli bir xilda ta’sir olayotgan bo‘lishi mumkin, lekin kelajakda ularning daromadlilik harakatlarida asta-sekin tafovut paydo bo‘lishi ehtimol.

Yevropa uchun energiya narxining ko‘tarilishi inflyatsiyani oshirishdan tashqari, korxonalar va aholining xarajatlarini oshiradi, haqiqiy sotib olish qobiliyatini zaiflashtiradi hamda iqtisodiy faoliyatni sustlashtiradi; shu bilan birga, ECB inflyatsiyani jilovlash uchun foiz stavkalarini oshirish orqali mablag‘ jalb qilish xarajatlarini oshiradi va talabga qo‘shimcha bosim o‘tkazadi. Bu esa, ECBni yanada yaqqol siyosiy ikkiyoqlama holatga qo‘yayapti: siyosatni davom ettirib qattiqlashtirish inflyatsiyani jilovlashga yordam bermoqda, lekin iqtisodiy o‘sishni yanada zaiflashtirishi mumkin.

Shunday ekan, yaqinda Yevropa obligatsiyalari daromadliligining oshishiga sabab bo‘lgan omillar kelajakda daromadlilikni cheklovchi kuchga ham aylanishi mumkin. Bozor e’tibori “inflyatsiya edi, markaziy bank foizni oshirishda davom etmoqda” masalasidan “yuqori foiz va energiya shoki iqtisodiyotni izdan chiqaryapti” masalasiga o‘tsa, sarmoyadorlarning ECBdan yanada foiz oshirish kutishlari susayishi ehtimol.

Eron urushi eng katta xavf omili bo‘lib qolmoqda, AQSh inflyatsiya xavfi e’tibordan chetda emas

Biroq, Shah ogohlantiradi, AQSh ham energiya shoki ta’siridan to‘liq qochib qutula olmaydi. Eron urushi davom etayotgan bir paytda, neft narxlari shokidan keladigan xavflar yuqori darajada saqlanib qolmoqda.

Uning fikriga ko‘ra, AQShda o‘rta muddatli saylovlar yaqinlashayotganida, Tehron mojaroni yanada kengaytirishga, jumladan, tijorat kemachiligi va Yaqin Sharq energetika infratuzilmasiga ta’sir ko‘rsatish imkoniga ko‘proq ega bo‘lishi mumkin. Agar mojarolar kuchaysa, butun dunyoda neft va gaz ta’minoti og‘ir buzilishga uchrasa, energiya narxlari yana oshish ehtimoli bor va bu AQSh inflyatsiya bosimini yanada kuchaytiradi. Citadel Securities’ning Yevropa va AQSh obligatsiyalari bo‘yicha prognozi Yevropada inflyatsiya xavfi butkul yo‘qolganini nazarda tutmaydi, ular Yevropa iqtisodiyoti bir vaqtda energiya shoki va yuqori foizlarga chidashda qiyin ahvolda, deb hisoblaydi. AQSh esa o‘zining ichki energiya sanoati va sun’iy intellekt sarmoyalari sabab iqtisodiy va siyosiy zarbaga ko‘proq bardoshlilikka ega.

Bu esa, global obligatsiyalar sotuviga sabab bo‘lgan joriy bosqichdan so‘ng, Yevropa va AQSh foiz stavkalari harakatlarida tafovut bosqichma-bosqich namoyon bo‘lishi mumkinligini anglatadi: Yevropada obligatsiyalar daromadliligining ortishi, ehtimol, sekinlashayotgan iqtisodiy o‘sish va stagnatsiya xavfi tomonidan cheklanadi, AQSh iqtisodiyoti esa o‘sishni davom ettirsa va energiya narxlari yuqori bo‘lib tursa, AQSh davlat obligatsiyalari daromadliligi uchun uzoq muddatli oshish bosimi saqlanib qoladi.