Ấn Độ vốn muốn kiểm soát tiêu dùng vàng, nhưng lại vô tình làm béo thị trường giao dịch tiền mặt chợ đen

Thị trường vàng Ấn Độ đang chứng kiến một thay đổi mà các nhà hoạch định chính sách không mong muốn: giá vàng chính thức càng cao, gánh nặng thuế càng lớn, ngày càng nhiều người mua chuyển sang giao dịch tiền mặt không xuất hóa đơn.

Bloomberg dẫn lời nhiều chuyên gia trong ngành cho biết, giá giao dịch vàng và trang sức ngoài luồng tại Ấn Độ có mức giảm giá so với thị trường chính ngạch lên tới tối đa 6%, khiến một số người mua số lượng lớn chọn cách né tránh kênh bán hàng chính thức.

Một người nội trợ 55 tuổi chỉ tiết lộ tên là Anuradha trao đổi với Bloomberg rằng bà được giảm giá 5.000 rupee (khoảng 52 USD) cho mỗi 10 gram khi mua trang sức vàng cho đám cưới con gái, nhưng không nhận được hóa đơn.

Dù giá vàng đã hạ nhiệt sau khi lập kỷ lục đầu năm nay, hiện tại vẫn cao hơn gần 28% so với một năm trước, mức giá tuyệt đối cao càng làm cho các khoản chiết khấu trở nên hấp dẫn hơn.

Thuế cao đẩy chi phí qua kênh chính ngạch

Giao dịch vàng phi chính thức ở Ấn Độ không phải hiện tượng mới, nhưng trước đây thiếu động lực giá cả đủ mạnh. Thuế nhập khẩu vàng trước đây là 6%, sau đó chính phủ đã nâng thuế nhập khẩu vàng và bạc lên 15% nhằm kìm hãm nhập khẩu kim quý, giảm thâm hụt thương mại ngày càng tăng; người tiêu dùng bán lẻ khi mua vàng còn phải trả thêm 3% thuế hàng hóa và dịch vụ (GST).

Ngoài kênh chính ngạch, các nhà buôn có thể tránh được một phần thuế phí, và phần chi phí tiết kiệm này sẽ chuyển thành chiết khấu cho khách hàng. Giới chuyên gia cho biết, hiện giá vàng tại thị trường tiền mặt có thể thấp hơn giá chuẩn nội địa Ấn Độ tới 200 USD/ounce, trong khi vàng nhập khẩu qua kênh chính ngạch trong tháng 9 chỉ thấp hơn giá đã bao gồm thuế khoảng 50 USD.

Ông Hiren Chandaria, Tổng Giám đốc khu vực Trung Đông và Châu Á của công ty giao dịch kim loại quý London Monetary Metals, cho rằng mức chênh lệch lớn tại thị trường phi chính thức chủ yếu phản ánh tính hiệu quả kinh tế của kênh cung vàng không chính ngạch; thuế nhập khẩu cao thúc đẩy động lực để vàng đi qua các kênh không chính thức vào thị trường.

Đối với người tiêu dùng bán lẻ, chênh lệch giá hiện cũng đã rất rõ ràng. Giới chuyên gia cho biết, một số khách hàng nhờ mặc cả với thợ kim hoàn, xây dựng mối quan hệ giao dịch lâu dài có thể được giảm giá tối đa 10.000 rupee cho mỗi 10 gram vàng.

Chính phủ Ấn Độ muốn giảm nhập khẩu, song lại kích thích thị trường tiền mặt

Vàng là mặt hàng nhập khẩu lớn thứ hai tại Ấn Độ chỉ sau dầu mỏ, đồng thời là nguồn gây thâm hụt thương mại chính. Tháng 7 vừa qua, thâm hụt thương mại Ấn Độ tăng lên gần 32 tỷ USD, mức cao nhất từ đầu năm đến nay. Trong bốn tháng gần đây, hóa đơn nhập khẩu vàng tăng hơn 32% so với cùng kỳ, khiến Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi hai lần trong vòng 5 tháng kêu gọi người dân hạn chế mua vàng để tiết kiệm dự trữ ngoại hối.

Tuy nhiên, việc giá vàng tăng cao cùng thuế suất nặng khiến hiệu quả chính sách hiện hai mặt. Sản lượng nhập khẩu vàng trong tháng 8 tại Ấn Độ đã giảm xuống dưới một nửa cùng kỳ năm ngoái, phản ánh nhu cầu nhập khẩu chính ngạch bị hao hụt; song song, giao dịch tiền mặt phi chính thức lại sôi động trở lại, một phần nhu cầu bắt đầu tìm kiếm kênh mua với gánh nặng thuế thấp hơn.

Sự chuyển dịch thị trường này đặc biệt chịu tác động bởi cấu trúc tiêu dùng vàng tại Ấn Độ. Ấn Độ là nước tiêu thụ vàng lớn thứ hai thế giới, vàng không chỉ để làm trang sức mà còn là quà tặng, phương tiện tích trữ tài sản gia đình, nhu cầu ổn định trong các dịp cưới hỏi, lễ hội và các dấu mốc quan trọng của đời người. Khi mùa cưới và lễ hội bắt đầu từ giữa tháng 10 và kéo dài tới tháng 3 năm sau, nhu cầu giao dịch vàng tiền mặt nhiều khả năng vẫn ở mức cao.

Dù giá vàng đã giảm từ đỉnh trong năm, nhưng mức giá tuyệt đối vẫn rất cao. Trong bối cảnh này, chỉ vài phần trăm chiết khấu cũng giúp người tiêu dùng Ấn Độ tiết kiệm được số tiền đáng kể, đồng thời thúc đẩy động lực né tránh thuế phí qua kênh chính ngạch.

Chính phủ Ấn Độ vốn muốn giảm nhu cầu vàng, thu hẹp thâm hụt thương mại bằng cách tăng thuế nhập khẩu, nhưng khoảng cách ngày càng rộng giữa thị trường chính ngạch và thị trường tiền mặt lại tạo ra cơ hội kinh doanh chênh lệch. Khi giá vàng ngày càng đắt đỏ, mỗi mức chênh lệch giá do thuế càng dễ đẩy người tiêu dùng vào các kênh giao dịch thiếu minh bạch.